مئدیا و پست مدرن تاریخ

یازان : همت شهبازی

 

ظنیمجه تاریخین ایشله یی (کارکرد) کئچمیشه نسبت ده ییشیلمه ییب دیر. کئچمیشده، -عومومیتله مدرن دونیادان اؤنجه نی نظره آلیرام– تاریخ: شاهلارین، شاهزاده لرین، سارای لارین و عومومیتله اقتدارین آجی لی – شیرین لی سرگذشت لری ایدی. داها دوغروسو ، تاریخده یالنیز شاهلیق و یوکسک طبقه لی لیک حؤکوم سوروردو و آشاغی طبقه لردن سؤز ائدیلمیردی. بو آنلاییش، مدرن لیک دؤوروندن بویانا، «هئگئل» و «مارکس»ین، طبقه دارتیشمالاریندان سونرا ماهیتینی ده ییشدی. بئله کی بو آنلاییش، کئچمیشین تام عکسینه اولاراق بیر مدت آشاغی طبقه لرین تاریخی روایتینه چئوریلدی؛ تاریخ، بو طبقه لرین سرگذشتینی آرادی. بو، مدرن چاغین ایلک باشلانغیجیندا اولدو. چونکی بو زاماندا، أن اؤنملی طبقه یعنی ضیالی (روشنفکر) طبقه سی یاراندی. ضیالی طبقه سی، اؤز آنلاییشی نین اساسینی داها دوغروسو اؤز گوجونو ، اقتدارین علیهینه چیخیشی ایله باشلادی. بو ضیالی لیغین تمثیلچی لری هئگئل و مارکس کیمی دوشونورلر (متفکر) اولور. اؤلکه میزده ایسه عباسقلی باکیخانوف دان باشلایاراق مشروطه دؤورو تاریخچی لرینی نظرده توتماق اولار. بو آنلاییش «پیشه وری» دؤورونده تام شاهلار ساراییندان آیریلاراق سیراوی وطنداش تاریخینی یازماغا باشلادی.

آنجاق تام بو چاغدان (پیشه وری دؤوروندن باشلایاراق) و یئنی مئدیاچی لیغین (رسانه) چیخیشی ایله تاریخ نه یی و نه لری روایت ائتدی؟!

بو دؤور مدرن لیکدن سونرا کی زامانلاری چئوره ییر. بیزیم توپلوموموزا اویغون اولمایاراق بو دؤوره «پست مدرن لیک» دؤورو آدلاندیرماق اولار. دوغرودور بو دؤورون ایلک چاغیندا، هله مئدیانین گوجو آچیق آیدین بللی اولمامیشدی آمما سون اون ایلین ایچینده بونون تام عکسینی گؤروروک؛ و بونا گؤره ده بیزده اولان مدرن لیکدن سونرا کی دؤور ائله بو  سون اون ایللیکدن بویانانی چئوره ییر. بس اوندا بو دؤورو چئوره ین تاریخ نئجه بیر تاریخ دیر. بو چاغدا تاریخ یئنه ده سیراوی وطنداش تاریخی دیر یوخسا اقتدارین تاریخی.

ظنیمجه بیزیم اؤلکه میزده اولان گئدیشات، سیراوی وطنداش لا یوخ ، اقتدارین تاریخی ایله باغلی دیر. تاریخ بو چاغدا دا، اقتداری روایت ائدیر. داها دوغروسو بو چاغدا، تاریخ کئچمیشده کی آنلامینی داشیمیر. تاریخین یئرینی مئدیا آلیر؛ و مئدیا دا تام اقتداری روایت ائدیر. چونکی مئدیا اؤزو ائله - کئچمیشده اولدوغو کیمی – اقتدارین الینده دیر. بونا گؤره بو دؤور ده ائله ، ایلک دؤورون یولداشی دیر؛ یالنیز و یالنیز توتالغالاری ( ابزار ) فرق ائدیر.

دئمک اولار کی غربده ده ائله، تاریخین آنلاییشی مدرن چاغا نسبت اؤز یولونو طبقه لری عکس ائتمک دن آییریر. طبقه لری روایت ائدن تاریخ یالنیز قیسا مدت عؤمور سورور. مارکس -ین ادعا ائتدییی و طرفدار دوردوغو او طبقه، یئرینی باشقا بیر طبقه ایله ده ییشیر. داها دوغروسو، مارکس -ین طبقه سی، اؤز ایچینده بیر اقتدار طبقه سی یارادیر. اودا، «ایدئولوژی سَل» طبقه دیر. غربده ده، پارتیالار یارانیر و تاریخ ، بو پارتیالاری عکس ائتدیریر. تاریخ «نازی» کیمی دئموکراسی آدیلا دیکتاتورلوق ائدن، ایدئولوژی آدیلا استالینزم بویدا قورخولو حکومت سورَن لرین روایتینه چئوریلیر.

پست مدرن تاریخده، بوتون روایت لر مئدیانین الینده اولدوغوندان و بو مئدیا اقتداری دستکله دیینه گؤره، تاریخ له گئرچک لیک قارشی قارشییا دورور. گئرچک لیک باشقا دیر و بو گئرچک لیین روایتی ایسه بام باشقا و اوندان تام فرقلی دیر. بو باخیمدان تاریخین روایتینده بیر نوع تضادلیق و پارادوکسیکال دوروم یارانیر. بو دورومدا، منفعت لرده بیر طرفلی دیر، زیان لاردا. منفعت لری قاپسایان لار، تاریخی اؤز خئیرینه یوزوب یؤنلدن لردیر. زیانی چکن لر ایسه کوتله و سیراوی وطنداش. منفعت لر، آزلیق تشکیل ائدن حاکیم دسته یا پارتیا و یاخود اقتدارین خئیرینه تامام اولاراق، اونلاری اؤز احتیاج و ایستک لری اساسیندا قوراراق چوخ سایلی وطنداشلار اونودورلور.

بئله لیکله دئمک اولار کی تاریخ هر زامان اقتدارین تاریخی اولور. گؤرونور تاریخین یئنی قهرمانلاری هئچ ده کئچمیشده کی لردن هئچ نه ایله سئچیلمیر. اگر آراسیرا آشاغی طبقه و یاخود حاقسیزلیق لاری عکس ائتدیریرسه، بو کئچمیشه عاید اولور. بئله کی روایت ائدیلن او حاقسیزلیق ایندی لییی چئوره میر ؛ عکسینه او تاریخی اولای کئچمیشده باش وئریر و تاریخ حال حاضیردا اؤزونده جسارت تاپاراق کئچمیشده اولان حاقسیزلیغی روایت ائدیر. بو اونو گؤستریر کی تاریخ هئچ زامان اؤزونون تنقیدی باخیشینی اؤز زامانیندا ایره لی سوره بیلمیر. بو او دئمکدیر کی تاریخ هئچ زامان اؤز ایسته دییی کیمی تاریخه سوزولمه ییب دیر.

ایندیکی چاغدا ، مئدیانین گوجله نه رک گئنیشلنمه سی ، تاریخین اؤلومو  و  تاریخسیزلیین گئنیش سوییه ده یاییلماسی آنلامیندادیر.

 


يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1386/08/08 ساعت 22:58 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)