اوختايا مدرن شاعير دئمك اولارمي ؟

ý    ارسطو مجـــــــــرد

 

  شاعيرعليرضا نابدل( اوختاي ) « امپرياليسمه قارشي سيلاحلي موباريزه يه قاتيلان و سونرا فاجيعه وي اؤلومو ايله بو يولدا جانيني فدا ائده ن » بير اينسان كيمي  اؤز ماراقليلارينا تانيش دير  . بودا  بللي دير كي عليرضا نابدل ايلك اؤنجه ايدئولوژيست بير اينسان اولموش دور . او ماركسيزم  ديه رلريني منيمسه ميش و سونرا كي آجيناجاقلي طالعيني نظرده توتساق بوتون حاياتيني و دوشونجه طرزيني، دونيايا و صنعته  باخيشيني دا بو ايدئولوژي چرچيوه سينده فرمالاشديرميش دير . بئله ايسه بيز اوختايي بير انتر ناسيوناليست اولاراق عيني حالدا  فوندامنتال بير ماركسيست – لنينيست كيمي تانييريق . بو اينسانين ان پرافسييانال ادبي  ياراديجيليغيندا ايسه آرتيق ماهيتي تانينميش  " عدالت " و " آزادليق" شعارلاريلا دولو  سؤزلره راست گليريك . بونا اؤرنك اولاراق اونون  « ستارخان آتليلاري» ، « كيبريتچي قيز » ، « پاپاغيم ، قيلينجيم و آتيم » كيمي شعرلريني آد آپارماق اولار . بئله ليكله  بئله بير سورغو آرييا گلمه لي اولور : گؤره سن « اوختاي» كي معين سوسياليستي آرمانلارلا ياشاييرميش و ياراديرميش و باتي -  ليبراليسم  (  مدرنيته نين باش قالديرميش و گليشميش يئري – ( خاستگاهي) - )   ديرلرينه او جومله دن :  راسيوناليزم ( عقلانيت) ، سكولاريزم( دين و عوموميتجه ايدئولوژي نين حكومت دن آيري اولماغي )، دموكراسي( مدرنيته نين سياسي نظردن اله گتيرديي ان يوكسك ده يه ر)  و فردي آزادليغا ( مدرنيته خيمه سينين اصلي  ديره گي) ،  تام ضد ايميش ، مدرنيته قونوسو چرچيوه سينده آراشديرماغين نه درجه ده اعتباري اولاجاقدير؟! « پئتئر اوسبورنه » دئميشكن :  « گئرچکدن ده مدرنيته بير باشا غربي آوروپانين ايقتيصادي، سياسي و مدني حياتي ايله سيخ علاقه لي اولان بير اولقودور.» حال بو كي اوختاي دوشونجه سي و اونون آردينجا ادبي ياراديجيليغي ايستر –  ايسته مز  پلوراليزمه قارشيت اولان ماركسيستي ايدئولوگييا چرچيوه سيندن كنارا چيخماميش دير ، او ايدئولوگييا كي فردي  اؤزوندن بيگانه ائده رك عمومون قربانليغينا چئويرميش دير .

 بلكه بوندان ساوايي اولا بيلمزميش ده . چونكي اقتصادي ، سياسي و مدني نوقطه نظردن مدرنيته ، داييما ماركسيزم -  لنينيزم ايده سيله تام قاباق قاباغا اولموشدور ! . باشقا سؤزله دئسك مدرنيته باتي مدنيتينين و باتي عقلانيتينين سونوجودور. هامان اومانيست باتي كي اينسان محوردير و بشر آزادليغينا بوتون توپلومسال تم لرده باشليجا يئر آييرميش دير .

گرچي اوختايين معين موباريزه يولوندا سرت و اييلمز اراده يه ماليك اولما فاكتي  دانيلمازدير. آنجاق بو هئچده سبب اولموياجاق دير كي او آذربايجان ادبياتينين مدرن بير شاعيري كيمي تقديم اولونسون . هله  باخميياراق كي او اؤز مشهور  كيتابي " آذربايجان ومساله ملي" – ده ( يانيلميرامسا  بو و يا صمد بهرنگي نين – پاره پاره – اثرينه قارشي يازيسيندا) مدينه گولگون دن توتدو بالاش آذراوغولويا و سهندد ن علي تبريزلي يه قده ر پيس له ييب و اونلاري بوش بئيين آدلانديراراق اونلارا قارشي پان تركيستي  اتهاملاريلا چيخيش ائتميش دير.(طبيعي كي بو قونو آيريجا گئنيش بير فورصت طلب ائله يير) . بئله ليكله بيز اوختاي شعريني محتوا دئييل  تكجه فرم نوقطه نظر دن يانــي ، غزل و قوشما قاليب لريندن فرقلي اولاراق  يئني قاليبلي شعر كيمي تانييا بيله ريك ؛ اودا عومومييتجه آذربايجان ديليندن ، انتر ناسيوناليستي و ماركسيستي آماجيندا ابزاري ايستفاده ائتديكده و نه آذربايجانين اؤز اينجه صنعتي گليشمه سينه خاطير! ( خاطيرلاتمالييام كي بو قاليب يئني لييي ده هله تامام شعرلريني احاطه ائتمير و آزي چارپارا  قاليبيني اونون بير نئچه شعرينده گؤروروك).  اوختاي ياراديجيليغيني محتوا جهتيندن آراشديرديقدا تانينميش كمونيستي ادبيات ، بَي و خان ظولمو ، ارباب – رعيت رابيطه سي و بير نئچه بو زمين ده باشقا موضوع لاردان سونرا بير يئني اثره راست گله بيلميريك .  تاسسوفله  بو همده او دئمك دير كي اوختايين ادبيات ساحه سينده  چوخ ايدئولوژي دغدغه سي وارميش تا مدرنيته . بئله ايسه طبيعي دير كي اونون ياراديجيليق زامانيندا قايغي سي ديل ، مدرنيته و آذربايجان ادبياتينين دورومو قايغي سي اولماميش دير  و بو البته كي تكجه اوختاي ياراديجيليغيندا دئييل بلكه او دئورين بير چوخ شاعير و يازيچيلارينين دوشونجه طرزينده يئر توتموشدور ، داها دوغرو سو بومساله ني قيرخينجي ايل لرين طلب لريميش دئيه قبول ائتمك اولار. بئله ليكله منجه مدرنيته آخيمي ايله دوشونجه لرينين هئچ بير ايليشگيسي اولمايان اوختايا گونئي آذربايجان مدرن شعرينين باشلانقيج نوقطه سي دئمك بؤيوك تاريخي –  ادبي يانليشليق اولاجاق دير .

   


يازار هـ.شهبازی پنجشنبه 1386/09/29 ساعت 0:27 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)