ویجدان  تميزليیي

(مرحوم گنجعلی صباحي‌نين «قارتال» حئكايه‌سينه بير باخيش)

يازان: همت شهبازي

مرحوم صباحي گؤزه‌ل و بديعي اثرلر ياراتميشدير. او بو اثرلرينده بوتون هنده‌وه‌رينده و توپلومدا گئدن حادثه‌لرله سيخ علاقه‌ده اولوب، اونو رئال شكيلده دوشونوب آچيقلايير. اونون توپلومسال ياشاييش حاقدا تجروبه و بیلگی لری، ياراديجي خيال قووه‌سي، بديعي‌ـ ادبي اثرلر ياراتماغا سبب اولموشدور. او، اوْبرازلاري‌نين توپلومسال موقعيتلرينه گؤره اؤز دؤرونون پيس دوروملاريني يازماغا چالیشیر، بو مقصده چاتماق اوچون ياشاييشين حتتا ان پيس دوروملارینی گؤسترمكله اؤزونون رئاليستي اوبرازلاريني يارادير.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی شنبه 1388/08/09 ساعت 0:14 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1388/08/06 ساعت 0:10 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1388/07/29 ساعت 19:1 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی شنبه 1388/07/25 ساعت 16:32 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1388/07/07 ساعت 1:35 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

بو گون يعني ايونون اوچو (3 ژوئن) تورك دونياسي نين بؤيوك شاعيري ناظيم حكمتين اؤلوم

گونودور. اونو بير يازيلا آنيريق. 

ناظیم حکمت

{تورک شعری نین N ویتامینی}

یازان : جمال ثریا                                             كؤچورن: همت شهبازی

ناظیم حکمتین ياراديجيليغيني اوندان اؤنجه کی يازيب ياراتميش بیر تورک شاعیرینه باغلاماق اولدوقجا چتین دیر. حال بو کی چاغداشی " نجیب فاضیل"-ه بیر یئرده " یونوس امره " نی، بیر یئرده ده « سلیمان نظیف »ی کؤک اولاراق قبول ائتمک مومکوندور. حتتا نجیب فاضیلی «نفعی» یه بئله باغلايا بیله ریک بیر آز زورلایاراق. ناظیم حکمت اوچون تكجه «پیر سلطان آبدال» ی سؤیله یه جه ییک. او دا چوخ ضعیف، بلکه ده یانیلدیجی اولاجاق. اونون شعری تورک صنعتی ایچینده یئنی بیر گیریشیم گتیریرکن یئنی بیر بیچیمی [فورما] ده گؤستریر. 
ناظیم حکمت ده داها چوخ 1917 انقلابی نین اول لرينده مشهور اولموش روس شاعیرلری نین، اؤزه للیکله مایاکوفسکی نین ائتکی لری وار. آنجاق بو ائتکی خارجی بیر ائتکی دیر. بعضی شعرلری نین بیچیمی ایله و عومومی پلانلاریلا ایلگی لی دیر. شعر دوروملاری نین ایچه ریسینده ایکی شاعیر قطعی اولاراق آیریلیرلار. مایاکوفسکی نین شاللاقلایان دیلی و کلمه لری تاختا رف لردن تئز تئز چکن گئومئتریک [هندسی] بیر چالیشماسی واردیر. 

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1388/03/13 ساعت 1:8 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

"ژاله" و "رقيه" نين حئكايه لري: سوژئت و کومپوزيسييا

يازار: جوانشير يوسيفلي (cavanşir yusifli)

   

  " ...گؤزله مک لازيمدير، - هامي بو نتيجه يه گلميشدي، - بئله وضعييتين نه ايله قورتاراجاغيني هئچ کس دئيه بيلمز، يئگانه علاج گؤزله ميه دي، دوکتور رايموندي ائله بونو دئيير، - مئچينانين ياشيندا بوندان دا بئتر حاللارلا راستلاشيرسان، جناب بوتتو، گؤزله مکدن باشقا اوميديميز يوخدو کي… آنجاق آخي او، ايکي هفته دير کي، ياتير، اويانماق بيلمير، دوکتور، آخي او، دوز ايکي هفته دير کي، ياتاغيندا اؤلو کيمي اوزانيب. - بيليرم، سئنيورا لويسا، بو، کومانين کلاسسيک حاليدير، آنجاق… نه ائده بيلريک، گؤزله مک، يئنه گؤزله مک…"  
   
  بو سطيرلر خوليو کورتاسارين "قورخولو يوخولار" حئكايه سيندندير. واختيله ترجومه ائله دييم بو حئكايه ني تئز-تئز خاطيرلاييرام. سونونجو دفعه تبريزلي رقيه صفري نين و ايمضاسي اوخوجولارا ياخشي تانيش اولان ژاله نين حئكايه لريني اوخوياندا خاطيرلاميشام. آنجاق اوخشاتماق، پارالئللر قورماق، کئچيد سالماق معناسيندا يوخ، يادا دوشمه سؤوق-طبيعي آلينيب. يوخو کيمي، ائله بيل هاچانسا بو حياتي يوخومدا گؤرموشم. 

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی دوشنبه 1388/01/17 ساعت 23:50 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

سيد حئيدر بيات بي

جوانشير يوسيفلي    cavanşir yusifli 

بو کيچيک يازيني دوشونرکن آد آختارمالي اولماديم، سيدحئيدر بيات ايسمي او قدر توتوملودور کي، هر هانسي آددان واز کئچديم. نييه سيني ايضاح ائتمه ليم اولسام گرک، زارافاتلا دئسم، "کولتاز"-آ بير مقاله يازميش اولام. سيد حئيدر بيات بو گون گونئيده يازيب-يارادان ان ايستعدادلي شاعيرلردن بيريدير و اونون اورتايا قويدوغو نسنه لر شعرله، ادبياتلا، دونياني آنلاماقدان چوخ، اونونلا بحث لشمکله دولودو.  
  سيد حئيدر بياتي تانيتديرماق اوچون نه ترجومه ي حاليندان رقملر وئرمک، نه ياخينلاردا چاپ ائديلن "آلما يولو" کيتابيني سرگيله مک، نه ده باشقا بير آيرينتيني قابارتماغا احتياج وار. ساده جه بير، يا ايکي شعريني اوخوماق لازيمدي.  

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/12/28 ساعت 13:41 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

منيم ده بير آديم گلسين ديليزه

همت شهبازي

اؤلوم مسئله سي اسکي ادبياتدان ايندييه دک چوخلاريني دوشوندورن بير آنلاييشدير: "گيلگميش"ده "انکيدو"نون اؤلومو، دوستو گيلگميشي، "دده قورقود"دا عزرائيل لا "دلي دومرول"ون ماجراسي و دلي دومرول "اؤلومو" بير ماددي اشيا کيمي قاوراماسي، صوفیزمين اؤلوم قونوسونا تجريدي ياناشماسي. بونلارين آراسيندا دلي دومرولون اؤلومدن سئزدييي مقصد مادده سل ليک داشيديغي اوچون باشقالاريندان سئچيلير و يئني چاغ موقعينه ياخينلاشير. بوردا اؤلومون قارشيسيندا عصيانچي روحلا يئنيلمه مزليک وار. گيلگميش پوچلوغا يؤنه لن ايلکين اينساندير سونونجولار ايسه نيهيليست لردير.  
  بعضي لري ايسه اؤلوم قارشيسيندا نه نيهيليست و نه ده عصيانچي ديلار. بونلار صوفیزمه باغلي اولان قضوقدرچي لردير (تقدير گرايان). شهريار بو سيرايا داخيل اولور.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1387/12/16 ساعت 23:24 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

                                    يئنيليکچي دوشونجه و شاعيرلر

                        گيوم آپولينئر                 چئويرن: ائراي جانبئرک
   
 

شاعير، يئني جوشغولار کشف ائدن کيمسه دير؛ بو يئني جوشغولارا دؤزمک چتين ده اولسا هر ساحه ده شاعير اولونا بيلر؛ يئتر کي اينسان ماجراچي اولسون و تاپيب چيخارماغي گؤزه آلسين.  
  صنعتين وسايطي و واسيطه لريني مئيدانا گتيرن شئي اوچون، خيالا دالماياجاق بير بوللوغون آزادليغي ايچينده اولدوغوموزو اوميد ائده بيلريک. شاعيرلر بو گون، بو آنسيکلوپئديک آزادليغين شاگيردليک دؤورونو ياشاييرلار. ايلهام ساحه سينده آزادليقلاري؛ بير تک صحيفه ده ان موختليف وسايط لري اله آليب ايشله ين، ان اوزاق اؤلکه لرده آت قاچديران گونده ليک بير قزئتين آزادليغيندان داها آز گئنيش دئييل. تئلئفونون، تئلسيز تئلقرافين و کوسموس قارشيسيندا آرتيق اوتانجاقليغي قالمايان هاواچيليغين وار اولدوغو بير چاغدا، شاعير هئچ اولماسا عئيني آزادليغا نه اوچون صاحیب و مجبوري اولماسين سواليني اؤز اؤزوموزه سوروشماليييق...  

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی یکشنبه 1387/12/04 ساعت 0:59 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

چشم هايمان را باز كنيم

حامد رحمتي

کنش و رفتار شاعرانه برای خواننده اهميت بسزايي دارد اين مهم از گذشته تا به امروز در نزد مخاطب  آگاه شعر، امري ضروري و غير قابل انكار بوده است. حیدر بیات در لحظه ها به شاعرانگی می رسد و همین قاعده كارنامه او را با دیگر شاعرانی که در این عرصه فعالیت کرده اند متمایز می کند. زبان ترکی به لحاظ خوش ساخت بودن دارای موسیقی و ساحت های تاویلی فراوانی ست ...

چنانچه درطي چند دهه اخیر تمرکز شاعران ترک علی رغم پتانسیل بالاي اين زبان، معطوف به جبهه گیری و حواشي صنفی شد، باید خاطر نشان كرد این قاعده خسته كننده هنوز هم جاي مناقشه دارد، ولی این هنجار گریزی ها به سود ادبیات ما تمام نشد ظرفيت ها و عوامل بيولوژيكي از سويي...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1387/12/02 ساعت 1:46 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

قهرمان يازيچي لار چاغي

ياشار کمال                                    چئويرن: قدير اسماعيل

"يوخسوللوغو، حاقسيزليغي سؤيله مک، سؤيله يه بيلمک آرتيق قهرمانليق اولماقدان چيخمالي و بونلار يازيچيلارين بيرينجي وظيفه سي اولماليدير. بير يازيچي نين برابرليگي مدافعه  ائتمه سي، ازنلره، ايستيثمارچي لارا قارشي چيخماسي دؤوروموزده عادي بير حالدير. بونو وظيفه  اولاراق قبول ائتميه ني کيمسه اينسانليق و وطنداشليق بورجونو يئرينه يئتيرن يازيچي سايمير. بيزده ده بئله اولمالي دئييلمي؟ آمما هاني؟!"  

  بيز نه دئييريک؟ برابرليک اولسون، اينسان اينساني قول ائتمه سين، اينسان آزاد اولسون - دئييريک. دؤوروموزده ياشايان بير يازار اوچون بوندان طبيعي بير ايستک، بوندان ياخشي نيت، بوندان گؤزل آرزو اولارمي؟! دونيانين بوتون ويجدانلي يازيچيلاري بونو ايسته يير. هئچ کيم ده اونلارا  "نه ائديرسينيز؟"

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/11/02 ساعت 1:34 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

ادبياتيميزي دوشونه رك – 6

و شعر یاغیش‌دی یاغسا اگر

محمد عابدين پور

حؤرمتلی همت بی «ادبیاتیمیزی دوشونه‌رک» باشلیغی ایله آپاردیغینیز مباحیثه‌لر ماراقلی و اؤنملی اولاراق ادبیاتیمیزین گلیشمه‌سینده یاردیمجی اولا بیلر. اؤزه للیک له گنجلریمیزه یول گؤستریجی اولاراق اونلاری یئنی دوشونجه‌لر و فلسفه‌لر ایله تانیش ائده بیلر. آنجاق بونو  اونوتمایاق کی یاشادیغیمیز چاغداش دونیا نسبیت، عدم قطعیت و دالبادالا دَییشیلیک حالیندا اولان دونیا دیر.

بیلدیيمیز کیمی بیر سیرا قونولار وار کی اونلار حاققیندا انسان‌لار هئچ واخت و هئچ بیر زامان قطعی بیر نظره یئتيشمه‌یه‌‌رک چئشیدلی-چئشیدلی باخیشلار و یوزوملار اورتایا چیخیبدیر.. اؤرنک اوچون گؤزه‌للیک و هونر او قونولاردان‌دیلار کی اونلارین حاققیندا تاریخ بویو  دارتیشمالار و مباحثه‌لر اولونوب و هله ده اولماقدادیر. بئلنچی بیر قونولارین اؤزللیک لری و  ماراقلی اولدوقلاری ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1387/10/06 ساعت 0:12 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آشيق علعسگرین شعیرلرینده تحکیه

اولكر اوجقار

 1821ـده آذربایجان گؤیجه بؤلگه سینین آغکیلسا[1] کؤیونده آنادان اولان آشيق علعسگر، آذربایجان ادبیاتینین، خصوصیله عاشیق ادبیاتینین ان تانینان و شعیرلری خالق آراسیندا ان چوخ یاییلان شاعیرلردن بیریسیدیر. تیفلیسده روسجا یاییلان «قاوقاز[2]» قزئتی اوندان، اولاغان اوستو سسی، ساز چالما مهارتی و سؤز قوْشما قابليتی اولان بير صنعتكار اولاراق سؤز آچار. سئوگیلیسی «شهین بانو»ـدان زوراکی آیری دوشندن سونرا، عاشيق علعسگر 40 یاشینا قدر ائولنمه ییر. بو شاعیر 1926ـدا آغ کیلسادا توپراغا تاپیْشیریلیر. بیز بو یازیدا تحکیه باخیمیندان عاشیق علسگرین شعرینی آراشدیرماغا چالیشاجاغیق.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1387/10/03 ساعت 23:48 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

پست مدرن پاراديگما ^*

جاوانشير يوسيفلي

 فرانسيز آوانقارد صنعتين، فرانسيز نثري نين اوستادلاريندان اولان فيليپ سوللئرس «سايلار» رومانيندا بئله بير پاسساژ {نقل قول} وئرير: «ديسکورسلا (سؤيلم، گفتمان) تاريخ آراسينداکي ضيدديتي نئجه آرادان قالديرمالي؟ ايچينده کي ائنئرژي اثري نيظاملايان تئکست له {متن له}، قيشقيريب-دانيشان ايفاده ايله يوخ، آنجاق هميشه فعال اولان تاريخي رئالليقلا…». بديعي متنله ائله بير «ائنئرژي ساحه سي» ياراتماق لازيمدير کي، سوللئرسين «خيالي، قوراما» آدلانديرديغي رئالليق داغيلسين، سون کرپيجينه کيمي اوچولسون، يوخسا کيمينسه نفَسي، مئلوديياسي، اينتوناسيياسي {لحن} اوزرينده متن يارانماز، شعر يازيلماز، يازيلسا دا، بير مدت خوشوموزا دا گلسه، آخيردا اؤز خوشويلا چيخيب گئدر… 

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1387/09/29 ساعت 0:51 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

"سئوگی  یولو" ادبی تنقید یوخسا  شعرین آنلام اوخونوشو

2-نجی و سونونجو بؤلوم

بوردا شاعر بیر شعورلئ مؤوجود اولاراق قار قار قار سه سیندن حیرته دالماسی چوخ آنورمال دئییل. آما داش و کولون قارغانین سه سیندن (پیام) ائتگی له نیب،حیرته دالماسی داها شاشیردیجی اولا بیلردی و شعرین ایبهاملی اوسطوره وی فضا سینی درینلشدیریب، گئنیشلندیره بیلردی. "آلما یولو" و "جاماکا" و "بلکه داها دییمه دیم" و "شهرین جیریغیندا" و گؤزلرین دوغوم گونون"، "گونش سه سیندیر باتیر"، "الیمده اللی بارماق" و....تورکجه نحویله دئییل فارسجا قورولوشویلا یازیلمیشلار (بعضی استثنالارا باخمایاراق). ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1387/09/26 ساعت 0:22 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

(چكيج له سيندان آراسيندا*)

«چاغداش شعريميزين دورومو ادبي تنقيد بوشلوغوندا»

جعفر بزرگ امین-یارین

۲۹ ارديبهشت 87، تبريز، آزاد يونيورسيته‌سي، «آذربايجان چاغداش شعري» همايشينده تقدیم اولونان مقاله‌نين متني.

..سالام لار و سايقي لارلا:

بوگون چاغداش شعريميزين قارماقاريشيق دورومو: شووعارچيليق، دويغوسال ليق، يامسيلاما، دونياشعريندن كپي كيمي يارارلانماق، سؤزجوكلرله اويناماق آنارشيزم‌لريندن آرينيب دورولماليدير. ادبي تنقيد بوشلوغوندا شعريميز افراط- تفريطه و گرگين ليگه اوغراميشدير. (بير باشي اسكي ليك، بيرباشي آشيري تمل سيز آوانگارد چيليق). شاعرلريميزين شعرلري‌نين اوزه‌ل ليگي، نئجه ليگي هله آيدينلاشماميش و شعريميزين گليشمه‌سي‌نين حددي- حودودو آچيقلانماميشدير. شعرتوپلولاري !! آردي كسيلمه‌دن چاپدان بوراخيلير.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/09/13 ساعت 22:19 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

ادبياتيميزي دوشونه رك – 5

صمد پورموسوي

صمد

یکشنبه 10 آذر1387 ساعت: 6:7

سلام عزیز ائلیاد.

بیلدیگمیز کیمی بیلیمین وطنی یوخدور. اونون اوچون ده "دونیا ادبیاتی" تئریمی تام یئرلی اولاراق ایشله نیلیر. دونیا ادبیاتی دئینده زامانیندان آسیلی اولمایاراق, یئریندن آسیلی اولمایاراق, یاشادیغی دوورون یازی صنعتینه یییه لنمیش و اونا یئنی بیر معرفت آرتیران اؤزل یازیچیلار قصد ائدیلیر. بو یازیچیلاری اؤیرنمک ادبیات فاکولته لرینین اساس ایشلریندندیر. یعنی یازیسیندا درین معرفت, دیل, آنالیز یا تحلیل گوجونو گؤرمک ایسته ین هر یازیچی بو قایناقلاری هم اوخویوب هم اؤزللیکلرینی تانیمالیدیر.

بیلیم اولان یئرده سون سؤز یوخدور, اولمایان یئرده سهو آنلاییشلار وار. استئتیکا حاقدا دارتیشماق دا بیلیم کیمی اوزون ایشدیر....

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی یکشنبه 1387/09/10 ساعت 22:8 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

ادبياتيميزي دوشونه رك – 4

ادبياتيميز بيليك طلب ائدير

همت شهبازي

قوزئي ادبياتي نين گليشمه سي هر كيمسه اوچون اؤنملي دير. بير زامانلار شرق اؤلكه لري آخوندزاده، صابير، محمد قليزاده نين آغزينا باخيردي. نه دئييردي درحال قبول ائده رك حتتا اونلاري ترجومه ائديرديلر. (آخوندزاده، صابير ائله اؤز زامانلاريندا ترجومه اولدولار). بو دؤرلرده ادبياتيميز انقلابي ادبياتا چئوريله رك نه اينكي داخيلده حتتا خاريجده ده اوخونولوردو. بو انقلابي ادبياتين داواميني رئپرئسيا دؤرونده گؤروروك. آنجاق بو دؤرده ادبياتا ايدئولوژي نين حاكيم اولماسي قالارغي ادبياتين مقصديني هده له دي. البتده بو موطلق بير باخيش دئييل. عموميتله كومونيست دؤر ادبياتي نه اينكي آذربايجاندا حتتا روسيادا دا قالارغي ليغيني ايتيردي. دونيا بو دؤردن يالنيز پاستئرناك، سولژ نيتسين، ماياكوفسكي، و آراسيرا او اؤلكه دن باش گؤتوروب خاريجده ياشايان ناباكوف كيمي لري بارماق سايي قدرينده تانيير. بو ايسه اوزون بير دؤرده نهنگ بير اؤلكه ده ادبياتين يوخلوغو دئمكدير.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی پنجشنبه 1387/09/07 ساعت 23:35 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

ادبياتيميزي دوشونه رك – 3

بوردا گئدن یازی حورمتلی همت شهبازینین دوشرگه سینده یایینلانماق ذهنییتیله یازیلیب دیر آنجاق سونرا همت بیله دانیشدیغیمیزدا بو قونودا گئدن دانیشیقلارین اؤنجه قالدیریم دا یایینلانماق قرارینا گلدیک. اونونچون بو یازینی ائله بورادا (قالدیرم دا) تقدیم ائدیرم.

                                                                  حورمتله- ائلياد موسوي

 ائلیاد موسوی

سئویملی همت بی قالدیریم دا گئدن دانیشیقلاری دوشرگه ده یایینلاماقلا منه ده  بو دانیشیقلارا قاتیلماق اولاناغی (ایمکانی) یاراتدی.  اللری وار اولسون.

  1

سئویملی دوستوموز صمد پور موسوی جنابلارینین قالدیریمدا گئدن مکتوبونو بیر نئچه یول  اوخوموشام  منجه بو یازی صمد پور موسوی نین ادبیاتیمیزا نئجه دیققتلی یاناشماغینی گؤسته ریر . ائله صمد بییین  بو یازیدان اؤنجه قالدیرمین کامئنت لرین ده یازدیغی نظرلرده اولدوقجا فایدالانمالی اولدوقجا یارارلیدیرلار آنجاق من بو یازیدا دئیدیییم یازیلارا قارشی دورمادان اوردا گئدن بیر سیرا آنلاملارین اؤنونه سورو سیمگه سی آرتیرماق ایسته ییرم.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی پنجشنبه 1387/09/07 ساعت 23:33 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

ادبياتيميزي دوشونه رك – 2

 آشاغیداکی یازینی قالدیریم وئبلاغی نین "باخیشلار" بولوموندن گوتورموشوک. آرتیق بیلگی

 اوچون بوندان قاباقکی پوستا موراجیعت ائله یین لوطفن (دوشرگه)

Hadi Qaraçay                    

دوشنبه 4 آذر1387 ساعت: 22:5

Sevimli Səməd, sənin başının necə şuluq olduğunu, vaxtının necə darısqal olduğunu bildiyim üçün, bu yazı mənə iki qat etgi buraxdı. Sayın dostum S.H.Bayat demişkən: iki saat, üç saat vaxt ayırıb bir yazı yazırsan, oxucu 2 dəyqəyə oxuyub üstündən sovuşur. Bu darısqal vaxt içində bu yazıya neçə saat ayırdığını bilmirəm, ancaq dediklərin, yazdıqların olduqca məntiqə uyqun, olduqca yeni faktlarla dolu bir yazıdır. Özəlliklə örnək götürəcəiyimiz ədəbiyat üstündə və olduğumuz zaman aşamasının önəmli bir mərhələ bir aşama olduğunu çox doğru vurğulamısan.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/09/06 ساعت 22:44 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

ادبياتيميزي دوشونه رك – 1

سايين ائلياد موسوي نين وئبلاغيندا http://www.qaldirim.blogfa.com/post-21.aspx  آشاغيدا كي يازي يايیملانيبدير. مسئله نين اؤنم داشيديغي اوچون اورادا دوستوم هادي بي قاراچاي-ين بير كامئنتي وار ايدي. بو كامئنت ده دارتيشالي قونولار اولدوغو اوچون سايين ائلياد بي-ين ايجازه سيله بوردا يايیملاييرام.

دوستلارين دا بو قونولارا قوشولماسيني ايسترديك. (دوشرگه)

صمد پورموسوی:

 بوتون دوستلارا سالاملار.

  بعضی دوستلاری تانیمادیغیم اوچون اوره ییم ایسته مه دن بیر ایکی نکته نی یادا سالیرام.

  - بیز بو اوتاقدا یالنیز ادبیات مسئله سی اوچون ییغیشمیشیق. دئمک ایسته دییم بودور کی شخصی موناسبتلر و محض سیاسی باخیشلار اورتایا گلیرسه طبیعی کی دانیشیق محوریندن چیخیب ایره لی گئتمه یه جک.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/09/06 ساعت 22:39 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی شنبه 1387/08/18 ساعت 23:0 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

پست مدرن حئكايه نين اؤزه لليك لري

("لوایی" نین « سونرا اوره ییمی اونلارا وئردیم» اوزه رینده دایاناراق)

همت شهبازی

مدرن دونیادا، اقتدارلا وطنداشلار آراسیندا کی ایليشكی لر گئرچک اوزره قورولان ایليشكی لردیر. بورادا هر بیر اولای و قارورام تام جیددیت له ایزله نیر و بونا گؤره ده مدرن ادبیات، بو گئرچک لییی یوزماق (تأویل) مجبوریتینده قالیر. بعضن بو یوزوم بدبین لیک له (تی. اس . ائلیوت دا اولدوغو کیمی) اؤزونو گؤستریر، بعضن کافکانین «چئوریلمه» (مسخ) اثرینده اولدوغو کیمی انسان اؤز کیملیینی (هویت) ایتیریر و یا خود ویلیام فاکنر ده اولدوغو کیمی انسانین نسلی داغیلماغا یؤنه لیر. بو کیمی صنعت چی لر، انسانی ده یرلری دونیانین خئیرینه اولاراق یوزوملاییرلار. برتولت برشت مدرن دونیانین، انسانی ده یرلرین خئیرینه ده ییشیلمه سیله ده يرلنديرير. ائله بو ایناملا دا «ژان پول سارتر»ین وار اولوشچو (اگزیستانسیالیست) ادبیاتی، اجتماعی سوروملولوق (تعهد) مسئله سینی ایره لی سورور....

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی پنجشنبه 1387/07/25 ساعت 0:51 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

آذربايجان ادبياتيندا نه باش وئرير؟

جوانشير يوسيفلي (cavanşir yusifli)

       ايللر اوزونو من بو سوال اطرافيندا دوشونموشم. سوالين معين جاوابي و تفرعاتلاري اؤزومه بللي اولسا دا، اونلاري تام شکيلده اوزه چيخارماغا ساده جه ارينميشم، پروسئسي ايزله مک "خسته لييي" اوستون گلدييندن سوسماغي اوستون سايميشام. آنجاق پروسئسه دالماغين اؤزو ده بير خسته ليکدير و اصلينده اوزون ايللرين دوشونجه لريندن بو حاصيل اولوب کي، من دهشتلي بير خسته ليک حاققيندا يازيرميشام. ايندي او يازي حاضيردير و اونو سيزه اوستونده دوشونه-دوشونه، ايشله يه-ايشله يه تقديم ائديرم. معين ايختيصارلارلا… 

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/07/10 ساعت 0:57 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

گونئي آذربايجان ادبياتي

كؤچورن : همت شهبازي

بؤيوک ادبيات يارانير...

بديعي ادبيات ميلتي، ميلت ايسه دؤولتي يارادير. هر زامان بئله اولوب، شيللئر ده، هؤته ده پروسييا سرحدلرينده يازيرديلار، لاکين آز سونرا اونلارين ادبي ايرثي بوتؤو و محتشم آلمانياني ياراتدي. بيزده ده بئله اولوب، ميرزه فتحعلي نين ادبياتيميزدا ياراتديغي انقلاب اولماسايدي، بو انقلاب جاويد و ميرزه جليلي يئتيرمه سئيدي، آذربايجان خالق جمهوريتي ده اولماياجاقدي. بو گونلرده بؤيوک ده ييشيک ليک لره صحنه اولان گونئي ده جيددي ادبي پروسئس لرين گئتدييي گؤز اؤنونده دير.  

  بو گون گونئي آذربايجاندا بؤيوک بير ادبيات يارانير. ايراندا بو فداکار اينسانلار آنا ديللرينده تحصيل آلماقدان محرومدورلار، لاکين خالق نه اينکي معیشت سوييه سينده اؤز ديليني ياشادير، همچنین دوغما ديلده ادبيات يارادير. صؤحبت هئچ ده فولکلور سوييه سينده کي  ادبياتدان گئتمير، جيددي دونيا ادبي معيارلاري ايله اؤلچوله بيلن ادبياتدان گئدير. ايلک باخيشدان اينساني تعجب بورويور...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1387/06/08 ساعت 23:42 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

                            منظوم و بديعی قوشما

                         یازان :  همت شهبازی            
   
     قوشما شعری، آذربایجان شعری نین أن دوغما و ایشلک قلیب لریندن بیری ساییلیر. صمیمیت، ساده لیک و لیریزم اونون اساس خصوصیت لریندن حئساب اولونور. قوشما، وزن جه 11 هئجالی شعردیر. آنجاق اونون بدیعی لییی شاعیرین خیال قووه سیندن آسیلی دیر. اوراداکی شاعیرین خیالی چوخ ساده و گونده لیک ایمگه لرله دولور، منظوم قوشمانین شاهیدی اولوروق. عکس حالدا ایسه، بدیعی قوشما ایله اوزلشیریک. بورادا شعریمیز هیجان سیز و غیر بدیعی اوسلوبلارا دایاندیغینا گؤره، بیزده منظوم قوشما اوزه رینده دایاناجاغیق. البتده آذربایجان قوشماسی مختلیف شاعیرلر طرفیندن انکشاف ائتمیشدیر آنجاق بو انکشاف او شاعیرین اوز ایله باغلی اولاراق داوامچیسی اولمامیشدیر. مثلا چاغداش قوشمامیز "سهند"ین شعریله، فلسفی – اجتماعی و "ساهیرین" شعریله اجتماعی لیریزم صورتینی داشییاراق ائله بو نوع قوشمالار خاص اولارا عاید اولور و داوامچی لاری اولمور. ایندیکی قوشمامیز ایسه حقیقتن ده گرگین بیر وضعیت یاشاییر. هله بیز قوشمایا، ملا پناه واقیفین و حتتا اوندان آشاغی درجه یاراتدیغی اوسلوبلارلا یاناشیریق.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1387/06/05 ساعت 23:27 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

کامو و اينسانين قييامي

ابولحسن ریاضی                  چئويره ن: مسيح آغا محمدي

  آلبر کامو (1913-1960) «طاعون»، «يابانچي»، «سقوط»، «کاليقولا»، «سيزيف حاققيندا ميف» کيمي اثرلرينده موعاصير اينسانين وضعيتيندن، اونون چکديگي عذاب و ايضطيرابلاردان گئنيش صؤحبت آچميشدير. «طاعون»دا دسته-دسته محوه سوروکله نن اينسانلار، اؤلوم قورخوسو و حيات عشقي ايله يوغرولموش موناسيبت لر تصوير ائديلير. «يابانچي»دا قهرمان اويون قايدالارينا اويغون شکيلده داورانا بيلمه ديگي اوچون محوه محکومدور. او، ياشاديغي جمعيته ياددير. همين جمعيتده شخصيتين حرکت وئريجي قووه سي نئگاتيو بير حقيقتدير کي، اونسوز اينسانين اؤزو و دونيا اوزرينده غلبه چالماسي باش توتان ايش دئييل. بونا گؤره ده اثرين .... 

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1387/05/11 ساعت 0:24 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

شعر آنا یاسایا ضیددیر

یازان : جمال ثریا cemal süreya ))              چئویرن : همت شهبازی

طبیعت اخلاقی قوور. هاردا بیر اخلاق تؤره میشسه، اورادا طبیعت له اخلاق بیر بیریله دارتیشمادا اولوبلار. دئمیریک کی: صنعتی محض بو دارتیشمالار یارادیر. آنجاق صنعتی بسله ین ده ائله بو دارتیشمالاردیر. طبیعت ، صنعت له قورولموش دوزَنه ( نظام ، سیستم ) قارشی باش قالدیریر. اونو ایره لی ایته له ییر. بوش توتور اونو. پوزور. آغی لاییر. صنعت لر ایچینده بو اؤزه للییی أن چوخ داشییان دا شعر صنعتی دیر. او قدر کی بو قونودا بیر چوخ صنعت لرین عومومی مسئله لرینی شعر اوستونده دارتیشماسی یئرسیز اولماز. نووالیس – ین بیر سؤزونو اویغون گؤره رک خاطیرلادیرام : هر صنعت شعره دایانیر، حتتا شعر ده بئله ...

«شعر آلیشقانلیق لارا ( عادت ) قارشی بیر یایلیم آتشی دیر ». بو یایلیم ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی یکشنبه 1387/05/06 ساعت 23:54 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

*یوزوم

زيبا کرباسی‌نين " اؤلوم بی‌بی‌اوغلوسونا بنزه‌ر" شعرينه بير اوخونوش

(2)

صمد پورموسوی

کئچن یازیدا زیبا کرباسی‌نین "اؤلوم بی‌بی‌اوغلوسونا بنزه‌ر" شعرینی گؤز اؤنونه آلاراق اونون یارادیجی ‌لیغیندا اولان شعر اؤزللیک‌لری، سبک و یاپیسی‌نی (ساختاری،) تانیملاماغا چالیشمیشدیم. بو یازیدا ایسه کلٌی باخیشلاردان اوزاق، بو شعرین آناتومیسی‌نی_دیل و نشانه‌لر نیظامی باخیمیندان_ آراشدیریب یوزاجاغام.
یوزومسال اولان بو یازیدا، آتولیه پرنسیبلی _ یعنی بیر آز داها اینجه‌لیکلی و آچیقلامالی_نقده یاخینلاشماغی تجروبه ائده‌جه‌یم. بوندان اوماجاغیم ایسه کئچن یازیداکی کیمی گونجل ادبیاتیمیزدا بیر دیالوق فضاسینی چالیشدیرماقدیر. اومورام بوتون شعر و ادبیات یازیچی و اوخوجولاری قارشیلیقلی ادبی آل-وئردن چکینمه‌دن ساغلام بیر دیالوق انگین‌لیینده اؤز باخیشلارینی پایلاشسین‌لار.

من بورادا "اؤلوم بی‌بی‌اوغلوسونا بنزه‌ر" شعری‌نین بوتون ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/04/19 ساعت 0:5 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

دء(دئمه)مک
زیبا کرباسی‌نین شعرلرینه بیر اوخونوش

(1)
صمد پورموسوی

بیزیم بیلگی و کیم‌لیگیمیزین آلت یاپی‌سیندا (بنیاد) اولان شئی حقیقت دئییل، اولایلارین الوانلیغی‌دیر –   میشل فوکو

ایللر اؤنجه بالاجا اوشاقلار کیلاسیندا* یئنی بایرام سفره‌سینی دوزلتمک اوچون "س" سسی ایله باشلایان کلمه‌لر آختارماغا باشلادیق. اوشاقلارین دئدیکلری سو، سماوار، سوپورگه، سئرچه و بیر نئچه ربطلی - ربط‌‌سیز سؤزلر هامیمیزا تانیش اولان بایرام سفره‌سیندن فرقلی بیر سفره‌نی ابدی اولاراق بئینیمده حک ائتدی. بو فرقلی سفره‌نی یارادان بوتون وارلیق‌لارین بیر آرایا گلمه‌سینه یالنیز آدلارینداکی سس اویوشماسی سبب ایدی. ایللر کئچدی و منیم اوچون ان چوخ آنلام داشییان، یوزومسال اولان او سفره‌نین هله ده ذهنیمده بیر شئی گیزلتدیینی حیس ائدیرم.
زیبا کرباسی‌نین شعرلرینی اوخویاندا ندنسه اوشاقلارین ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی یکشنبه 1387/04/09 ساعت 0:1 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

محمد باقر خلخالي‌نين « ثعلبيه » اثري

         يازان: ف . قاسيم زاده                     کؤچورن: همت شهبازی

آذربايجان ادبياتيندا رئاليزمين اينكشافي جنوبي آذربايجان ادبياتيندا دا مثبت تأثير گؤستريردي. اورادا كي يازيچي‌لاردان بير قيسمي اجتماعي مسئله‌لرله ماراقلانماغا، فورماليزم‌دن اوزاقلاشيب رئاليست ادبياتا یؤنلمه یه، توپلومدا ‌كي نقصانلارا قارشي ساتيرالار يازماغا باشلاميشدي. بونلارين ايچه‌ريسينده خلخالي اؤنملی يئر توتور. او، آذربايجاندا چوخ ياييلان «ثعلبيه» (= تولكو نامه) اثري نين مؤلفي‌دير.

آغا محمد باقر خلخالي آذربايجانين خلخال ولايتي نين «قارا بولاق»  ....

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/01/28 ساعت 22:41 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

بو يازي‌نين باشليغی نه‌دير؟

حميد آصفي

ايش بئله باشلايير كي، هر بير اثري جيددي و طرفداشليقدان اوزاق شکیلده گؤتورـ قوي ائله‌مك بيزه ايندي سودان هاوادان داها واجيب بير ايش‌دير. بو باخيمدان هادي ‌بي قاراچايين يازديغي «شعر وارليغين ائوي ايميش» باشليغلي تنقيدسل يازيني ديرلي بير ايش حئسابا گتيرمك اولار. آرتيق ادبياتيميزدا يوخ سوييه‌سينه چاتميش بئله بير يازي دارتيشماسينا من بوتون بيلگين‌لريميزين قاتيلماسيني ايسترديم. بوندان ساوايي هادي بي قاراچايين يازيسیندا ايرلي سورولموش بير نئچه موضونو باشقا بوجاقدان گؤرمه‌يه چاليشاجاغام.

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1387/01/14 ساعت 23:47 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

شعر اوزه رينه

یازان : سئن ژون پئرس

تورکجه یه چئویرن : ایلهان بئرک              تورکجه دن چئویرن : همت شهبازی

من همیشه ادبیات چئوره لریندن (محیط ) قیراقدا یاشادیم. جیمز جویس یاخین آرخاداشیم ایدی. آنجاق من یئنه ده هئچ بیر زامان ادبیات آدامی اولمادیم.

شاعیر آلیشقانلیق لاردان (عادت ائدیلن لردن) قیراغا چیخمالی دیر. قارانلیغی، مئتافیزیکی اورتایا قویماق حاققی دیر. شاعیر، آرخ لامپاسیلا قارشیلاشدیریلا بیلینر؛ قیغیلجیم بیر قوطب دن یوکسک لره کئچمه لی دیر. شاعیرین قونولاریندا، دئییم یؤندمینده ذئهنی داورانیشی گره کلی دئییل. ذئهنیت گئتدییی اؤلچوده عینیته وارمالی دیر. شعر ندنسیز دئییل دیر. ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1386/12/07 ساعت 23:5 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

اورهان پاموكون                          orhan pamukun

« يئني حيات » روماني                  "yeni hayat" romanı

همت شهبازي     (hümmət şahbazi)

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1386/12/01 ساعت 0:33 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

شعر وارلیغین ائوی دیر- ۳

« متن ، اوخونوش و یوزوم »

همت شهبازی

«اوخونوش» (قرائت، خوانش)، «اوخوجو» ایله «مؤللیف» آراسیندا بیر نوع راضی لاشمادیر. بو باخیمدان، «متن» ین ده اؤنمی بللی اولور، چونکی متن، اوخونوشو ایکی بؤلمه یه بؤلور:

الف )   پاپولار ( ساده و عامیانه ) اوخونوش 

ب )  پروفسیونال ( = حرفه ای ) اوخونوش .

پاپولار اوخونوش : تک سسلی و یاخود دا اوخشار سسلی اوخونوش دور. اصلینده پاپولار اوخونوش، متنین تک سسلی لییندن  ایره لی گلیر. پاپولار اوخونوش ایسه، پاپولار متنین یارانماسینا ندن اولور. ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی جمعه 1386/11/19 ساعت 0:24 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

شعر وارلیغین ائوی دیر- ۲

« عؤهده لیک،

لیریکا،

دویغو دوشگونلویو ( سانتی مانتالیزم ) »

(2- جي بؤلوم)

                                                                                همت شهبازی

ایواز طاها نین شعر ایدئولوگییا و سیاسته اوغرادیقدا، شعارچیلیغا یؤنلمه سی فیکری ایله راضی لاشماق اولار. آنجاق اونون شعر حاقدا سؤیله دییی « اَن دولغون آنلام لیریکادا گئرچکله شیر» ( ص 85 ) فیکری ایله تام راضی لاشماق اولماز. او بو فیکرینی بئله آچیقلاییر :

« لیریکا، شعری، دوشونجه نین باشلیجا اؤزه للییی ساییلان « آنلاییش قوندارماق »دان اوزاقلاشدیراراق، بری باشدان باشقا ارتباطی ایشلک لری قیراغا قویور و آسیلی ساخلاییر. بونون معناسینی اؤزونون دیشیندا کی هر بیر...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1386/11/16 ساعت 0:49 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

شعر سینیرسیزدیر

( ۱ )  

همت شهبازی 

«ایواز طاها» نین «شعر وارلیغین ائوی دیر» آدلی کیتابی، باکی دا خزر اونیوئرسیته سی طرفیندن یاییملانیب ایشیق اوزو گؤردو. الیمیزده کی کیتاب چئشیدلی قونولاری چئوره دیینه باخمایاراق، ایچینده کی دوشوندوروجو آردیجیللیقلا اوخوجونون گؤزو اؤنونده سرگیلنمکده دیر. بو یازیدا، کیتابین بیر سیرا یئرلرینه توخونولور. دوشونجه لریمیزین اوست اوسته دوشن یئرلری گؤستریلیر، اوزلاشمایان یئرلرده ایسه قونولار بوسبوتون باشقا بیر باخیمدان آراشدیریلیر...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی شنبه 1386/11/13 ساعت 0:41 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

« حئكايه‌نين ايمكاني »

يازان : محمد عاريف                                      اختيصارلا كؤچورن :  همت شهبازي

«چخوف مينياتور حئكايه ژانريني مونومئنتال[تاریخی آبیده]  فورمالار، روس حياتي‌نين بؤيوك  ائپوسو سوييه‌سينه قالديرميشدير» بو سؤزلرده كيچيك حئكايه اوستاسي اولان چخوفون تعريفي وئريلمكله برابر، بعضا يازيچيلاريميزين قایغی سیز ياناشديغي حئكايه ژانري‌نين بؤيوك ايمكانلارينادا ايشاره ائديلير.

شعردن سونرا حئكايه اَن چوخ اوخونان بديعي اثر نووعودور. آذربايجان اوخوجولاري‌ دا حئكايه‌ ني چوخ سئويرلر....

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی چهارشنبه 1386/11/10 ساعت 23:33 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

تراژیک سوکوت

بهروزصدیق

" نقدین تکی آماجی آیری لاری نین یانلیش لارینی ثبوته یئتیرمک دئییل.  بیز حتتا تانینمیش بیر یازیچی و یا شاعیرین اؤز اثرینده یانلیشا یول وئرمه سینی گؤمک له بؤیوک بیر تاپينتي و يا نائلیتی الده ائتمیریک. تکی او زامان بو ایشین بیلییه فایداسی اولا بیلركي يازيچي، یا شاعیرين نئجه یانلیشا قاپیلدیغینی گؤسترمیش اولاق." منیم فیکریمجه بو سیلاحا یاراقلانماغین اؤنملی ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی یکشنبه 1386/11/07 ساعت 0:51 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

كند شعري دئييلن شعرديلي وارمي؟

يازان: توفيق حاجي‌یئو         اختصارلاكؤچورن: همت شهبازی

اگر كند نثري و اونون‌ ديلي وارسا، طبيعي كي اونون شعر قارشيليغي‌دا اولماليدير و دئمه‌لي كند شعريني و اونون ديليني‌ده قبول ائتمه‌لييك. البتده نثر‌ده اولدوغو كيمي ،بو آد شعرده ‌ده شرطي‌دير. مثلاً م. آراز، م. آسلان و  م. اسماعيل كند حياتيندان چوخ يازير‌لار. آنجاق شهر‌دن‌ده، حتي ميلّت لر آراسي موضوعلاردان‌دا يازيرلار. اگر اونلارين ديليني ‌كند شعري‌نين ديلي ساييريقسا، قطيعاً موضوع فاكتيندان چيخيش ائتميريك. اونلار كنددن‌ده، شهردن‌ده خالقلار آراسي مسئله‌لردن‌ده يازاندا ديللرينده ايشلتديكلري ايفاده‌لر، سؤزلر، تشبيه‌لر، ادبي ـ بديعي ديليميزي آذربايجان جانلي كند دانيشيق طرزينه سؤيكه‌يير. ممد آراز. او ياخشي بيلير و دوز دئييركي: « شاعير جمعيتين ديلي ، ديلمانجي‌دير » اصيل شاعير ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی دوشنبه 1386/07/16 ساعت 23:37 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

گله نک لر و اؤزل يئته نكلر

( سنت و استعداد فردی )
تي . اس . ائليوت  ( T.S. Eliot )
رضا حسینی
1

اينگيليس ديلينده اولان يازيلاردا گلنكدن چوخ آز دانيشيب، اونون آديندان يوخلوغونا وارماغي دا هردن بير اورتايا قويوروق. اونا ” گلنك” يا “بير سيرا گلنكلر” آديني دا وئره بيلميريك. قاچيلماز دوروملاردا ايسه بئله بير جومله لردن يارارلانيريق: “بئله جه شعر لره گلنكسل يادا چوخ گلنكسل شعر دئييريك”. سانسور اوچون ايشله نن جومله لردن باشقا آيري يئرلرده بو كلمه آز گؤزه چارپير، بلكه ده اونو چوخ آنلاشيلماز شكيلده بير سيرا اسكي آنلاملاري  ...

آردي وار/ardı var >>>

يازار هـ.شهبازی سه شنبه 1386/05/23 ساعت 23:14 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)

میشل فوکو و اقتدار

• یازان : گؤگچن گؤکسال
• چئویرن : همت شهبازی 

فوکو، آوروپالی دوشونرلر( متفکر) آراسیندا یئری مباحثه سیز اولان بیر آددیر. یازدیغی کیتابلار فرانسانین أن آدلیم یایین ائولری طرفیندن یاییملانمیش، اونیوئرسیته لرده درس وئریلمیش، نظریه اولاراق دؤنمینه ( عصر) اؤنملی علاوه لر تقدیم ائتمیش بیر فلسفه چی اولماسی  له یاناشی، فوکو اجتماعی اولاراق یئنی قاورام لار یاراتمیش، مدرنیته ضیددیت لییی ایله یئنی دارتیشما زمین لری حاضیرلایاراق دوشونجه لی بیر باتیلقان لیق اورتایا گتیرمیشدی. کیتابلاری تورکجه یه چئوریلمیش اولماقلا یاناشی بیرچوخ فاکولته ده فوکونون اثرلری درس کیتابی کیمی اوخونولماقدادیر. مارکسیست گؤرونوشونه رغمن پست قورولوشچو (= پست یاپی سالچی، پسا ساختارگرایی) بیر جیزگی ایزله ین فوکونون، دوشونجه آنلامدا آچدیغی قاپی لار گئرچک دن اؤنملی و دیققته ده یردیر. آوروپانین یئتیشدیردییی نیچه، هایدگئر، هئگئل، دئکارت، کیرکه گارد کیمی فلسفه چی لرین آراسینا فوکونون آدینی راحاتلیقلا سیخیشدیرماق اولار. من فوکونون یازدیغی، دانیشدیغی موضوع لار ایچه ریسینده چوخ اؤنمسه دییم اقتدار اولایی ( واقعه ) اوزه رینده دوراجاغام. فوکونون، اقتدار آنلاییشی نین هانسی باخیمدان بیر آچیقلاما اولدوغونو و بو آچیقلامانین اکسیک لیینی وورغولاماغا چالیشاجاغام.

فوکونون، اقتدار آنلاییشی هئچ شوبهه سیز کی اؤنوموزه یئنی بیر باخیش آچیسینی ( زاویه دید ) قویور. بو باخیش آچیسینی نین اینجه لنمه سی ( بررسی ) واجیب اولان بیر باخیش آچیسی دیر. فوکو اقتدارین آچیقلانماسی نین هارادایسا ایمکان سیز اولدوغونو مدافعه ائدرکن اقتدار اولایینی پرده نین آرخاسیندا گیزله میشدیر. بو اولای اونا گؤره بلیرلی بیر نسنل لیک دن ( موضوعیت ) اوزاق آنجاق سونوج اولاراق ائتکی ائدن بیر قاورام دیر. فوکو اقتدارین اجتماعی یاشاییشیمیزین هر آلانیندا، یاشانیلان آندا اولدوغونو وورغولایارکن ، دوشونجه سی نین تملی اقتدارین هر یئرده اولدوغودور.  فوکو اقتدارین هر یئرده  و فرقلی شکیل لرده اولدوغونو مدافعه ائدیر. اونا گؤره اقتدار قارشیمیزا آلابیله جه ییمیز، اؤزونو آیدینلاشدیران بیر اولای دئییل دیر.

“ the history of sexualty” ( جینسیت تاریخ ) –ینده بونو آچیقجا اورتایا قویان فوکو، اقتدارین واراولان ایلیشگی لرین تملینده اورتایا چیخان بیر اولای اولدوغونو وورغولامیشدیر. فوکویا گؤره اقتدار یاشاییشین اؤزونده گؤرونور، طبیعی کی فوکونون بئله بیر اؤزه ل سؤیله می یوخ، اؤرنک اولاراق من بئله دئییرم؛ اونون آنلاتماق ایسته دیی نین تملی بودور. اقتدارین آچیقلانمایاجاغینی مدافعه ائدن فوکو، اقتداری سوره ک لی اولاراق ده ییشکن بیراولای اولاراق وورغولادیغی اوچون، من بو آزالتمانی حیاتلا ایلگی ده اولاراق گؤرورم.

یاشاییشین اؤزوده ده ییشیکن اولدوغو اوچون اقتدارین ده ییشکن لییی ده حیاتی بیر بنزه رلییه صاحیب دیر. یعنی فوکو اقتداری سوره ک لی اولاراق ده ییشن و بیر اولای اولاراق گؤرورکن بو ده ییشکن لیین تملی یاشاییشین اؤزودور. فوکو اقتدارین آچیقلاماسینی اورتایا قویماقدان چکینیب اونو هر یئرده اولان بیر ( انسان ایلیشگی لری ) اولای اولاراق گؤستره رکن، من اقتدار آنلاییشی ایله یارادیلان سیاسی اقتداری آراشدیرمانین ضرورتینی دوشونورم. فوکویا گؤره اقتدار انسان ایلیشگی لرینده ده اؤزونو یارادیر. بونا گؤره اقتدارا قارشی مخالفت یادا اقتدار اوداقلاری نین ( مرکز ) قارشیسیندا گؤرونمک ده ایچینده بیر اقتدار سیغیندیریر. او زامان « اقتدار بیر ائتکی مسئله سی دیر» دئیه بیله ریک؛ ایه ر ایکی ده ییشکن دن بیری، باشقاسینی اؤز باخیمیندان ائتکی له ییرسه بو بیر اقتداردیر. بو ائتکی نین منجه اولوب اولماماسی نین چوخ دا بیر اؤنمی یوخدور. سببینه گلینجه ایکی ده ییشکن : مثلا x ,Y -ی  نظره آلین x، y –ی منفی و غیرمومکون یؤنده ائتکی له ییرسه یادا اونون اوستونده مطلق بیر ائتکیسی وارسا، بو x-ین ، y اوزه رینده بیر اقتدارین اولدوغونون گؤسترگه سی دیر. عینی شئی y اوچون کئچرلی دیر( نافذ). y- ده اؤز ایستک لرینی دوغرولتماق اوچون x-ی ائتکی لرسه بو x اوزه رینده بیر اقتدار قوردوغونون گؤسترگه سی دیر. بو ائتکی مثبت و مومکون یؤندن ده اولسا یئنه بیر اقتدار حاققیندادیر.

اورتایا قویدوغوم دورومون بیر آز داها ایره لی سینه آددیم آتساق ایکی ده ییشکه نین بیربیرلرینه قارشی نئترال ( خنثی ) اولان ایلیشگی لری بئله اوچونجو بیر ده ییشکه نین وارلیغینا بنزه ییر ( عینی دیر). یعنی ده ییشکن لرین بیربیرلرینی اؤز  له و علیهینه یؤنلندیرمه سه لرده آرالاریندا کی اقتدار ایلیشگیسی اوچونجو بیر ده ییشکه نی ائتکی آلتینا بوراخاجاقدیر. بو اقتدار اولایینی آنلاملاندیرماغا چالیشدیغیم قده ریله، فوکو أن کیچیک اجتماعی ایلیشگی لرین تملینی قویموشدور.

بونونلادا، فوکو اقتداری قارانلیقلاشدیریر، اونو بیر کؤلگه حالینا گتیریر. بونو ساده بیر اؤرنک له آچیقلاییرام، یولدا یورورکن بیر پارتلاییش دویورسونوز، آنجاق بو پارتلاییشین هارادان گلدیینی نه یین سبب اولدوغونو کیمین ائتدیینی بیلمه ییرسینیز، یعنی سونوجا ائتکی ائدن شئیین نه اولدوغونو بیلمه ییریک ساده جه سونوجو بیلیریک او سونوج دا نه دیر. دویدوغوموز پارتلاییش. پارتلاییشی دویدوغوموز زامان بو پارتلاییشین وارلیغینی تأیید ائتمیش اولوروق. ایندی اقتداردا فوکویا گؤره بئله دیر، اقتداری ساده جه سونوجلاریندا و بوراخدیغی ایزلرده گؤره بیله ریک. اؤزه ل ده فوکو و اونون جایناغیندا گؤرونن بودریار، دئریدا کیمی پست مدرنیست لرین آرتیق هر شئیین بیتدیینه اولان اینانج لاردیر، بونا گؤره قارشیلاریندا بیر کؤلگه یاراداراق یاشاماغی اوستون گؤرموشدولر. نئجه اولسا دونیادا هر شئی سیناقدان کئچدی و اونلارین اولدوغو آنلاشیلدی، ادعالاریندان حرکت له حرکت سیز بیر یول باشلامیشدیلار.

بو دوروم کاپیتالیست سیستئمین چاغیمیزدا کی اقتدارلارین الینی گوجلندیرمیش، و اونا قارشی مخالفت اوداقلاریندا داغینیق لیق مئیدانا گتیرمیشدیر. انسان هر یئرده وارسا اورادا اقتدار دا اولور؛ آنجاق اصیل اؤنملی اولان اقتدارین کیمین الینده اولدوغو، و اقتدارین کیمه و نه یه قوللوق ائتدییی دیر. حیاتی ایلیشگی لرده اقتدار وارسا، حیات دا واراولان سونسوز ده ییشکن لیک اقتدارلار ایچینده کئچرلی دیر. یاشاییشین ده ییشکن لیینی اقتدارین اوچوب گئتمه سینه دایاناجاق ائدیریکسه، بو ده ییشکن لییی اقتدارلارین ده ییشیمی ایچینده کئچرلی اولدوغونو اونوتمامالییق.

v      قایناق:

Milli gazete : 04.11.2006

يازار هـ.شهبازی شنبه 1386/04/09 ساعت 1:16 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)